Zanim otworzysz plik z pierwszym rozdziałem, przejrzyj pytania, na które odpowiadasz w pracy. Być może tłumaczysz klientom, jak przygotować firmę do zatrudnienia pierwszej osoby, albo pomagasz zespołom uporządkować przekazywanie projektów. W takim materiale można szukać tematu książki. Trzeba jednak oddzielić to, co znasz z własnej praktyki, od tego, co potrafisz jasno wyjaśnić komuś pracującemu w innych warunkach.
Przygotuj roboczy zbiór sytuacji. Zapisz problem, podjętą decyzję, jej uzasadnienie i to, czego zabrakło do lepszej oceny. Na razie nie układaj z tych notatek historii zawodowego sukcesu. Szukaj zagadnień, które da się przeanalizować z punktu widzenia przyszłego czytelnika.
Wybierz problem, który potrafisz przeprowadzić od początku do końca
„Wszystko o prowadzeniu firmy” jest trudnym punktem wyjścia do pierwszej publikacji. W takim zakresie mieszczą się finanse, organizacja pracy, sprzedaż i wiele innych dziedzin. Łatwiej ocenić wykonalność pomysłu, gdy dotyczy konkretnej sytuacji: przygotowania małego zespołu do przyjmowania zleceń bez ciągłego udziału właściciela. Wtedy można określić początek pracy czytelnika, potrzebne informacje i kolejne decyzje.
Dobry temat powinien mieścić się w granicach kompetencji autora. Jeśli fragment wymaga wiedzy z innej dziedziny, zaplanuj konsultację lub zawęź zakres wyjaśnienia.
Pomocne będzie porównanie kilku pomysłów na tych samych zasadach. Przy każdym zanotuj, jakie pytania potrafisz omówić, jakie masz materiały oraz co wymaga uzupełnienia. Temat, który brzmi efektownie, ale opiera się wyłącznie na ogólnych przekonaniach, może okazać się słabszy od węższego zagadnienia z dobrze udokumentowanymi przykładami. Na tym etapie warto też przejrzeć istniejące publikacje, żeby rozpoznać stosowane pojęcia i zdecydować, co własna książka ma objaśnić inaczej lub dokładniej.
Czytelnik potrzebuje określonego punktu startu
Ta sama porada inaczej wybrzmi dla osoby rozpoczynającej działalność, a inaczej dla menedżera doświadczonego zespołu. Zamiast opisywać odbiorcę wyłącznie wiekiem i stanowiskiem, spróbuj ustalić jego sytuację. Co już umie? Z jakimi decyzjami sobie nie radzi? Jakie dane ma pod ręką? Co może zmienić samodzielnie, a co wymaga udziału innych osób?
Przykładowo książka o przekazywaniu obowiązków w mikrofirmie może zakładać, że czytelnik zatrudnia już zespół i zna jego podstawowe zadania. Nie musi więc prowadzić go przez cały proces rekrutacji. Powinna natomiast wyjaśnić, jak opisać odpowiedzialność i sprawdzić, czy przekazane informacje wystarczają do działania. Taka decyzja o zakresie wpływa na spis treści, dobór przykładów i ilość miejsca poświęconego podstawom.
Zapisz jedno zdanie określające rezultat lektury. Może nim być przygotowanie planu rozmowy z zespołem albo ocena obecnego sposobu przekazywania zleceń. Unikaj obietnicy awansu, wzrostu przychodów czy całkowitego usunięcia problemów, jeśli książka nie daje podstaw, by taki efekt przewidzieć.
Z notatek zbuduj porządek, po którym można się poruszać
Spis treści warto potraktować jako roboczą drogę czytelnika. Najpierw potrzebuje on rozpoznać sytuację, potem zrozumieć dostępne możliwości, a na końcu ocenić własne działanie. Nie każda książka musi jednak przebiegać według identycznej kolejności. Poradnik do systematycznej pracy będzie miał inną konstrukcję niż zbiór omówionych przypadków, do którego zagląda się w poszukiwaniu konkretnego problemu.
Przy tworzeniu planu można podzielić zgromadzone materiały na kilka grup:
- pytania odbiorców, które wyznaczają zagadnienia wymagające wyjaśnienia;
- przykłady pokazujące przebieg decyzji oraz warunki, w których ją podjęto;
- pojęcia i informacje, bez których trudno zrozumieć dalszy wywód;
- ćwiczenia lub pytania pomagające odnieść temat do własnej sytuacji;
- luki w wiedzy, które trzeba sprawdzić przed napisaniem odpowiedniego fragmentu.
Nie wszystkie notatki muszą trafić do książki. Dygresję, która dokumentuje ciekawe doświadczenie, ale nie służy głównemu tematowi, można zachować do innego tekstu. Warto też przyjrzeć się powtórzeniom: ten sam wniosek nie potrzebuje kilku podobnych historii, chyba że każda pokazuje inny warunek jego zastosowania.
Napisz próbny fragment, zanim zaplanujesz całą objętość
Wybierz zagadnienie reprezentatywne dla książki. Opracuj je tak, jak miałoby wyglądać w gotowym tekście: z wprowadzeniem, objaśnieniem i przykładem. Nie musi to być pierwszy rozdział. Przydatniejszy będzie fragment, na którym sprawdzisz, czy potrafisz przejść od znajomości branży do wyjaśnienia własnego toku myślenia.
Przekaż tekst osobie podobnej do planowanego odbiorcy. Poproś, żeby wskazała niezrozumiałe miejsca i własnymi słowami opisała, do czego wykorzystałaby przeczytany materiał.
Pytanie „czy ci się podobało?” pozostaw na później. Więcej informacji przyniesie rozmowa o tym, w którym momencie zabrakło kontekstu albo dlaczego przykład wydał się odległy od praktyki czytelnika. Jeśli odbiorca rozumie pojęcia, ale nie wie, co z nimi zrobić, być może potrzeba dokładniejszego omówienia decyzji. Gdy zatrzymuje się wcześniej, warto wrócić do założeń dotyczących jego wiedzy początkowej. Jedna opinia nie opisuje całej grupy; służy wykryciu miejsc wymagających dalszego sprawdzenia.
Zadbaj o wiarygodność materiału roboczego
W osobnych notatkach zapisuj źródła danych, daty ich sprawdzenia i zakres, którego dotyczą. Własne doświadczenie opisuj jako doświadczenie, a nie dowód powszechnej skuteczności rozwiązania. Jeśli przedstawiasz modelową sytuację wymyśloną dla wyjaśnienia mechanizmu, nazwij ją przykładem. Ułatwi to późniejszą redakcję i oddzielenie faktów od interpretacji autora.
Pomyśl również o aktualności. Przy informacjach podatkowych, prawnych czy dotyczących zmiennych narzędzi potrzebna będzie odrębna weryfikacja. Jeśli celem książki jest omówienie sposobu podejmowania decyzji, można ograniczyć szczegółowe instrukcje odnoszące się do jednej wersji programu. Warto pozostawić w planie miejsce na sprawdzenie tych fragmentów bezpośrednio przed zamknięciem tekstu.
Kontekst wykorzystania publikacji w rozwoju zawodowym przedstawia artykuł https://magazynkobiet.pl/jak-wydac-ksiazke-ktora-staje-sie-dzwignia-marki-osobistej/. Własny projekt dobrze zacząć od określenia użyteczności książki, a dopiero potem ustalać sposób wydania i komunikowania jej odbiorcom.
Po opracowaniu próbnego fragmentu wróć do spisu treści. Sprawdź, czy zapowiedziane rozdziały mają wystarczające oparcie w materiałach oraz czy jesteś w stanie znaleźć czas na brakujące konsultacje i poprawki. Jeżeli jeden rozdział wymaga znacznie więcej wyjaśnień, niż zakładano, to cenna wskazówka do zmiany zakresu przed napisaniem całego maszynopisu.
Wpis gościnny









